Karol Tchorek

Rzeźbiarz, projektant pomników, marszałek kolekcjoner sztuki
30.10.1904 10.04.1985 Serock

Biografia

Karol Tchorek, urodzony 30 października 1904 roku w Serocku, był jednym z najważniejszych polskich rzeźbiarzy i projektantów pomników pamięci. Pochodził z ubogiej rodziny chłopskiej - jego ojcem był Szczepan Tchorek, a matką Anna z Michałczyków. Mimo braku środków na dalszą edukację, Karol rozpoczął kształcenie artystyczne w 1921 roku w Miejskiej Szkole Sztuk Zdobniczych i Malarstwa w Warszawie, a następnie kontynuował ją w Szkole Sztuk Pięknych w latach 1926-1932. Jego nauczycielami stali się między innymi Jan Szczepkowski i Tadeusz Breyer.

W młodości brał udział wwojnie polsko-bolszewickiej jako ochotnik, a później pracował jako piaskarz nad Wisłą. Już wczesny okres kariery artystycznej związał się z zaangażowaniem społecznym - od 1929 roku był członkiem Spółdzielni Rzeźbiarskiej Forma, a w 1932 roku otrzymał stypendium od Funduszu Kultury Narodowej. W 1937 roku zaproponował projekt sarkofagu Józefa Piłsudskiego.

II wojna światowa spowodowała dla niego poważne straty - zniszczoną została jego pracownia na Powiślu w Warszawie oraz dom wraz z Salonem Sztuki Nike. Mimo to kontynuował działalność artystyczną. W 1945 roku brał udział w pierwszym walnym zjeździe delegatów ZPAP w Krakowie, co doprowadziło do jego wyboru na sekretarza Prezydium Zarządu Głównego organizacji. Współpracował z ludowym rzeźbiarzem Leonem Kudlą oraz pełnił funkcje kierownicze w Sekcji Rzeźby Okręgu Warszawskiego ZPAP.

Jednym z największych sukcesów Tchorka był konkurs ogłoszony przez SARPiP w 1948 roku na temat tablic upamiętniających publiczne egzekucje w Warszawie podczas wojny. Z realizacji tego projektu dziś w stolicy znajduje się około 200 tablic. W kolejnych latach tworzył m.in. płaskorzeźbę „Macierzyństwo” przy ul. Marszałkowskiej (1952), pomnik żołnierzy i partyzantów w Ostrołęce (1959), nagrobek Władysława Strzemińskiego (1962), a także pomniki za granicą - w Perth w Wielkiej Brytanii (1970). W 1975 roku przyczynił się rzeźbą „Warszawska jesień” na skwerze przy Uniwersytecie Muzycznym Fryderyka Chopina w Warszawie.

Karol Tchorek był żonaty z Zofią z Kochanowiczów - artystką-tkaczką. Para miała dwójkę dzieci: Olafa i Mariusza (1939-2004), krytyka sztuki i współzałożyciela Galerii Foksal. Artysta mieszkał i pracował przez całe życie w Warszawie - w latach 70. w oficynie kamienicy przy ul. Smolnej 36 lok. 10. Zmarł 10 kwietnia 1985 roku w Warszawie i został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim.

Zobacz pełny artykuł na Wikipedii

Osiągnięcia

Projekt i realizacja ponad 200 tablic upamiętniających ofiary publicznych egzekucji w Warszawii podczas II wojny światowej (od 1949 r.)
Projekt sarkofagu Józefa Piłsudskiego (1937 r.)
Tworzenie pomnika żołnierzy polskich w Perth (Wielka Brytania) w 1970 r.
Tworzenie płaskorzeźby 'Macierzyństwo' przy ul. Marszałkowskiej w Warszawie (1952 r.)
Odznaczenie Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski w 1980 r.

Ciekawostki

Ulica w Serocku, jego rodzinnym mieście, nosi jego imię.
Jego pracownia przy ul. Smolnej 36 w Warszawie została wpisana do rejestru zabytków w 1990 roku.
Syn Mariusz Tchorek był współzałożycielem Galerii Foksal w Warszawie.

Udostępnij